Η Ανισορροπία του ... Nους και ο Αυταρχικός Φιλελευθερισμός

Με αφορμή την διαμάχη για το έργο που ανέβαζε το Εθνικό Θέατρο "Η ισορροπία του Nash" που, μετά από έντονες διαμαρτυρίες, κατέβηκε εν τέλει με απόφαση του Εθνικού και πάλι, και με αφορμή τον σχετικό διάλογο στα κοινωνικά μέσα, έγινα χτες πολύ σοφότερος.

Έμαθα ότι υπάρχουν πολλοί, ανάμεσά τους και φιλελεύθεροι, που στο όνομα της ελευθερίας της τέχνης, δεν ενοχλούνται που η δολοφονία άσχετων κι ανύποπτων πολιτών εξασφαλίζει, αντί αποκλεισμού, ακόμα μια φορά προνομιακή πρόσβαση σε δημόσιο βήμα σε αυτουργό, που μάλιστα παραμένει ρητά αμετανόητος.

Έμαθα ότι υπάρχουν αρκετοί και μάλιστα και φιλελεύθεροι, που θέλουν να πληρώνουν οι φορολογούμενοι το Εθνικό για να ανεβάζει ό,τι θέλει, και να βγάζουν και τον σκασμό όταν δεν συμφωνούν, διότι η ελευθερία της έκφρασης είναι ιερή εκτός αν διαμαρτύρεται κάποιος για τις επιλογές του Εθνικού, οπότε είναι λογοκρισία.

Έμαθα ότι ο ιδεαλισμός μπορεί να φτάσει μέχρι του σημείου να θεωρεί λογικό ότι θεατρικές παραστάσεις γίνονται με "αυστηρά καλλιτεχνικά κριτήρια". Και μάλιστα παραστάσεις με θέμα την τρομοκρατία. Και μάλιστα από δημόσιο οργανισμό όπως το Εθνικό Θέατρο. Και μάλιστα με συγγραφέα έναν αμετανόητο τρομοκράτη.

Έμαθα, αυτό είναι από τα πιο χαριτωμένα, ότι ο μόνος τρόπος για να έχει κάποιος θεμιτή έντονη αντίρρηση για το τι ανεβάζει το Εθνικό, είναι ... πρώτα να δει το έργο.

Έμαθα ότι, για πολλούς, ο μόνος τρόπος να διορθωθεί μια κακή επιλογή του Εθνικού χωρίς λογοκρισία είναι να ... επιμείνει το Εθνικό σ' αυτή την κακή επιλογή μέχρι τέλους. Επίσης ότι, όταν το Εθνικό επιλέγει ν' ανεβάσει ένα έργο αυτό είναι ελευθερία της έκφρασης ενώ όταν επιλέγει να το κατεβάσει, αυτό είναι λογοκρισία.

Έμαθα ότι το Εθνικό μπορεί να απορρίπτει ό,τι θέλει, πάντα, και τελείως ελεύθερα, αν όμως απορρίψει κάτι εκ των υστέρων λόγω έντονων διαμαρτυριών κάποιων πολιτών, αυτό δεν είναι τίποτα λιγότερο από σκοταδισμός.

Έμαθα ότι, για κάποιους υπερασπιστές της ελευθερίας της έκφρασης, αν ένα έργο επιλεγεί για το Εθνικό και τελικά δεν ανεβεί στο Εθνικό, αυτό ισοδυναμεί με απαγόρευση του έργου.

Έμαθα ότι αν η πλειοψηφία πιέζει για να κατέβει ένα έργο από το Εθνικό αυτό είναι η καταπίεση της πλειοψηφίας στην μειοψηφία, ενώ αν η πλειοψηφία πιέζει για να χρηματοδοτήσω εγώ κάποιο έργο που το βρίσκω απαράδεκτο, αυτό είναι ελευθερία της τέχνης.
Έμαθα ότι, αν κάποιος δεν έχει αντίρρηση να συντηρείται το Εθνικό με χρήματα των φορολογουμένων, δεν μπορεί να έχει αντίρρηση για καμμία συγκεκριμένη παράσταση του Εθνικού και για κανέναν λόγο, χωρίς να θεωρηθεί υπέρ της λογοκρισίας.

Έμαθα ότι ένας φιλελεύθερος που κάνει έντονη αρνητική κριτική σε μια επιλογή ενός δημόσιου φορέα τέχνης, είναι συγκρίσιμος με έναν μουλά που εκδίδει φετφά θανάτου για τον δημιουργό και χειρότερος από τους φανατικούς που τον καταριούνται και τον κυνηγάνε να τον σκοτώσουν, ασχέτως που ο φιλελεύθερος δεν ζητά βέβαια ούτε να διωχθεί ο δημιουργός ούτε καν ν' απαγορευτεί το έργο.

Έμαθα ότι η διαφωνία και η διαφορετική άποψη εξακολουθεί να σημαίνει ότι οι διαφωνούντες μαζί μας δεν ξέρουν τι τους γίνεται, και δεν μας δημιουργεί την υποχρέωση ν' απαντάμε μ' επιχειρήματα, όσο κι αν έχουμε συμφωνήσει μαζί τους στο παρελθόν, κι όσο κι αν συμφωνούμε μαζί τους γενικώς. Αυτό όμως, για να είμαι τελείως ειλικρινής, το ήξερα κι από πριν.

Έμαθα ότι το "αυτό είναι σωστό επειδή αυτό υποστηρίζω εγώ που ξέρω κι αυτό που λες εσύ είναι λάθος επειδή εσύ είσαι απλώς ανάξιος να κρίνεις" εξακολουθεί να θεωρείται πρώτης γραμμής επιχείρημα για πολλούς που έχουν μεγάλες ευαισθησίες για κάθε άλλη τέχνη εκτός απ' αυτήν του διαλόγου.

Έμαθα ότι εξακολουθούμε να έχουμε άγρια μεσάνυχτα από το τι έχουμε, ευτυχώς, σε αφθονία ως κοινωνία, ελευθερία της έκφρασης, και τι μας λείπει σε βαθμό έντονης κοινωνικής δυσλειτουργίας, ο σεβασμός.

Έμαθα ότι είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε.
Ψέματα πάλι, κι αυτό το ήξερα κι από πριν.

Οι υποψήφιοι της Δράσης στα ψηφοδέλτια του Ποταμιού

	Επώνυμο	Όνομα		Πατρώνυμο	Επαγγελματική Ιδιότητα	Εκλογική Περιφέρεια
1	Δασκαλάκη	Μελπομένη (Μελίνα)	του	Στυλιανού	Δικηγόρος	Α΄ Αθηνών
2	Δραγούμης	Φίλιππος	του	Μάρκου	Ιδιωτικός Εκπαιδευτικός	Α΄ Αθηνών
3	Πανοπούλου	Γεωργία	του	Αναστασίου	Τραπεζικός Υπάλληλος	Α΄ Αθηνών
4	Αντωνιάδου	Μαρία (Μαριάννα)	του	Αντωνίου	Ιδιωτικός Υπάλληλος	Β' Αθηνών
5	Κασιμάτης	Σπυρίδων	του	Μιχαήλ	Ιδιωτικός Εκπαιδευτικός	Β' Αθηνών
6	Σκλαβενίτη	Αθανασία	του	Γεωργίου	Ιδιωτικός Εκπαιδευτικός	Β' Αθηνών
7	Αϊβαλιώτης	Αριστοτέλης	του	Παντελή	Επιχειρηματίας	Υπόλοιπο Αττικής
8	Παπαθεοδώρου	Θεοδόσιος	του	Κωνσταντίνου	Επιχειρηματίας	Υπόλοιπο Αττικής
9	Αβραντίνης	Αναστάσιος	του	Ιωάννη	Δικηγόρος	Α' Πειραιώς
10	Δουγαλής	Ζήσης	του	Ιωάννη	Δικηγόρος	Α' Θεσσαλονίκης
11	Πλακίδας	Ελευθέριος	του	Ευσταθίου	Δημοσιογράφος	Β' Θεσσαλονίκης
12	Περγαντάς	Παναγιώτης	του	Χρήστου	Βιολόγος	Βοιωτίας
13	Αναστασοπούλου	Αικατερίνη	του	Νικολάου	Συνταξιούχος	Ευρυτανίας
14	Ξένος	Χρήστος	του	Χρήστου	ξενοδόχος	Ζακύνθου
15	Φρεζάδου	Γεωργία	του	Διονυσίου	Σύμβουλος Επιχειρήσεων	Ηλείας
16	Αρβανίτης	Χριστόφορος	του	Ελευθερίου	Καθηγητής	Ηρακλείου
17	Κουκουλιάκου	Φωτεινή	του	Χρήστου	Ασφαλιστικός σύμβουλος	Κιλκίς
18	Σιόλιος	Δημήτριος	του	Κωνσταντίνου	Επιχειρηματίας	Κοζάνης
19	Παπαπαύλου	Γεώργιος	του	Αναστασίου	Συνταξιούχος	Κυκλάδων
20	Καραβάνας	Γεώργιος	του	Παναγιώτη	Βιολόγος Γενετιστής	Λάρισας
21	Νικολουδάκη	Ελένη	του	Ιωάννη	Ιδιωτικός Εκπαιδευτικός	Λάρισας
22	Παπαδήμος	Σταμάτιος	του	Δήμου	Γραφίστας	Μαγνησίας
23	Σαββίδης	Χαράλαμπος	του	Κωνσταντίνου	Αρχιτέκτων Μηχανικός	Μεσσηνίας
24	Τόνας	Θεόδωρος	του	Παντελή	Δικηγόρος	Πιερίας
25	Σαφός	Γεώργιος	του	Κωνσταντίνου	ιατρός	Σάμου

Το καλό και το κακό

Το καλό και το κακό σε κοινωνικό επίπεδο δεν μοιάζουν με την δίλημμα του Ηρακλή μεταξύ της Αρετής και της Κακίας. Δεν είναι τα δύο άκρα ενός φάσματος. Οι θεμελιώδεις κίνδυνοι που διατρέχουν οι σημερινές κοινωνίες μας είναι δύο: 

1. Ότι το σύστημα θα χάσει κάθε έλεγχο και θα καταρρεύσει
   
   Σε λιγότερο ακραία έκφανση ο κίνδυνος είναι ότι το σύστημα δεν θ' ανταποκριθεί σε κρίσιμη κοινωνική ανάγκη.
   
   
2. Ότι το σύστημα θα ξεφύγει το ίδιο από κάθε έλεγχο και θα καταφέρει να ελέγξει τα πάντα εκείνο.
   
   Σε λιγότερο ακραία έκφανση, ότι θα καταπιέσει χωρίς λόγο.

Το κακό είναι και τα δύο αυτά αντίθετα άκρα, η Σκύλλα της ανεπάρκειας του συστήματος και η Χάρυβδη της καταπίεσης από το σύστημα. Είμαστε αναγκασμένοι να προσπαθούμε ν' αποφύγουμε και τα δύο τέρατα και να δεχόμαστε τα πλήγματα τους και από τις δύο πλευρές.

Ελπίζω κάποια στιγμή να βρεθεί ο τρόπος να τ' αποφεύγουμε και τα δύο. Μπορεί τιμόνι και κουπιά να μην αρκούν, μα και η Θέτις ευχολόγιο είναι κι αυτή, όχι λύση.

Σκέψεις για τα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών 2014

Για όλες τις μικρές και μεγάλες μου απογοητεύσεις η μοναδική ευθύνη είναι σ' εμένα και τις εκτός πραγματικότητας προσδοκίες μου.

Ευτυχώς προσωπικά δεν είχα μεγάλες. Ο αγώνας είναι μαραθώνιος και τρόπος για να κόψουμε δρόμο, όπως αποδεικνύεται, δυστυχώς δεν υπάρχει. Ούτε τρόπος για να γίνουμε τέλειοι, ούτε τρόπος για να γίνουμε υπεράνθρωποι. Ελπίζω να υπάρχει τρόπος για να υπάρξουμε ανθεκτικοί όσο απαιτείται.

Ότι είναι πάρα πολλοί αυτοί που βλέπουν αλλού την λύση θα είναι πειστικό για μένα μ ό ν ο αν πραγματικά β ρ ε θ ε ί λύση εκεί που την γυρεύουν. Μέχρι τότε επιτρέψτε μου συμπολίτες, κι ας είστε πολύ περισσότεροι, να επιμένω ότι τα κλειδιά δεν θα βρεθούν εκεί που έχει φως αλλά εκεί που έπεσαν κι ας είναι σκοτεινά. Μέχρι τότε θα επιμένω ότι ο τρόπος για να λυθούν τα προβλήματα είναι μεγαλύτερη εμπιστοσύνη της κοινωνίας στις επιλογές που κάνουμε οι πολίτες π ρ ο σ ω π ι κ ά και η μεγαλύτερη προσωπική ευθύνη για τις επιλογές αυτές. Ότι οι παραγωγικοί από μας δεν είναι για άρμεγμα και χαντάκωμα αλλά για πρότυπα και για υποστήριξη. Ότι Χρηματόδεντρο δεν υπάρχει.

Ελπίζω να συνεχίσει να υπάρχει ένας πολιτικός φορέας που θα έχει αυτό σαν μήνυμά του, όσο λίγοι κι αν το συμμερίζονται. Το να μην βρίσκω δεύτερον στους 100 δεν μου είναι βέβαια καθόλου ευχάριστο. Το να μην βρίσκω όμως τι να ψηφίσω, σας βεβαιώνω, είναι πολύ χειρότερο.

Με όλα τους τα ελλείμματα, είμαι περήφανος για τις Γέφυρες και την Δράση. Και ευγνώμων σε όλους που έχουν το κουράγιο να συνεχίζουν να τις χτίζουν την μέρα, εν γνώσει τους ότι γκρεμίζονται την νύχτα.

Συμμετάσχετε στο Συνέδριο της Δράσης

Αν θέλετε λιγότερους φόρους και μικρότερο κράτος,

αν είστε κατά του παρασιτικού πελατειακού συστήματος,

κι αν θέλετε οι κοινωνικοί πόροι να υποστηρίζουν τους πιο αδύνατους αντί τους προνομιούχους,

η Δράση είναι μαζί σας.

Ελάτε κι εσείς με την Δράση.

Συντηρητισμός έναντι Σοσιαλισμού έναντι Φιλελευθερισμού 101

Συντηρητισμός.

Πρωταρχική επιδίωξη: Η αποφυγή του κινδύνου της οπισθοδρόμησης που ενσωματώνει κάθε αλλαγή.

Συνήθως υποστηρίζεται από: Τους προνομιούχους και τους βολεμένους αυτού του κόσμου. 

Πρωταρχικό πρόβλημα: Η εξέλιξη φέρνει τεράστιες αλλαγές που κάνουν την διατήρηση των κεκτημένων αναποτελεσματική, με αποτέλεσμα να καταλήγει σε αντιδραστικότητα.

________________

Σοσιαλισμός.

Πρωταρχική επιδίωξη: Η ισότητα στην πρόσβαση στους πόρους.

Συνήθως υποστηρίζεται από:  Τους αδικημένους αυτού του κόσμου.

Πρωταρχικό πρόβλημα: Οι πόροι είναι εν ανεπαρκεία και η παραγωγή τους χρειάζεται κίνητρα και ικανότητες που έχουν τεράστιο φάσμα διαφορών μεταξύ των προσώπων, με αποτέλεσμα να γίνεται απαραίτητη η διαρκώς αυξανόμενη καταπίεση των πιο ικανών και πρόθυμων που είναι ακριβώς εκείνοι που δημιουργούν τον περισσότερο κοινωνικό πλούτο, επομένως όλοι γίνονται φτωχότεροι.

______________

Φιλελευθερισμός.

Πρωταρχική επιδίωξη: Η ισότητα στην πρόσβαση στις επιλογές.

Συνήθως υποστηρίζεται από: Τους ικανούς και δημιουργικούς αυτού του κόσμου. 

Πρωταρχικό πρόβλημα: Ο πλούτος σε κατάσταση ελευθερίας συνιστά αυτοενισχυόμενη κατάσταση, με αποτέλεσμα οι πλούσιοι να αποκτούν δυσανάλογα μεγάλη δύναμη σε σχέση με την προσφορά τους στον κοινωνικό πλούτο, και να καταλήγουν με τον πλούτο τους να "αγοράζουν θεσμική προστασία", δηλαδή να γίνονται οι ισχυρότεροι εχθροί του φιλελευθερισμού. Οι πιο πετυχημένοι φιλελεύθεροι συχνά μετά την επιτυχία τους γίνονται Συντηρητικοί.

Θέσεις Ανεργίας

Ανεργία είναι να μην έχω δουλειά. Υπάρχει τίποτα που να χρειάζεται να διευκρινιστεί σχετικά; Υπάρχει.

Γιατί δουλειά, στο πλαίσιο αυτό, έχει δύο διαφορετικές έννοιες. Σημαίνει την θέση, αλλά και το έργο. Σημαίνει το μισθό, αλλά και τη συμμετοχή στην παραγωγή κοινωνικού πλούτου. Κανονικά τα δύο πάνε μαζί. Αλλά όχι πάντα.

Συμβαίνει να έχω δουλειά και ταυτόχρονα να μην πληρώνομαι. Λέγεται απλήρωτη εργασία, και στις μέρες μας είναι πολύ διαδεδομένη, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Συμβαίνει επίσης να πληρώνομαι αλλά να μην συμμετέχω στην παραγωγή. Λέγεται αργομισθία και είναι επίσης πολύ διαδεδομένη, κυρίως στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Τα παραπάνω μπορούν να φωτίσουν από διαφορετική οπτική το θέμα των μειώσεων των θέσεων εργασίας του δημοσίου. Γιατί όταν προτείνεται μείωση των θέσεων εργασίας στο δημόσιο, η αντίρρηση που ακούγεται συχνότερα κι εντονότερα, δεν είναι "μα η κοινωνία θα απολέσει την σχετική παραγωγή και θα μειωθεί ο πλούτος της". Είναι "ο δημόσιος υπάλληλος θα απολέσει την σχετική θέση, επομένως τον σχετικό μισθό, και τι θα κάνει που θα βρεθεί σε απόγνωση;".

Από πλευράς συνεισφοράς στην παραγωγή επομένως, αυτοί που έχουν αυτές τις θέσεις είναι άνεργοι. Άνεργοι όμως με πλήρη δικαιώματα εργαζομένου. Άνεργοι με μισθό, επιδόματα, αυξήσεις, ασφάλεια υγείας, συνταξιοδοτικά δικαιώματα, συμμετοχή στον συνδικαλισμό κλπ. Άνεργοι με θέση. Γι΄ αυτές τις θέσεις η κατάλληλη ορολογία δεν είναι "θέσεις εργασίας" αλλά "θέσεις ανεργίας".

Δεν χρειάζεται βέβαια και μεγάλη φιλοσοφία ότι οι άνεργοι με Θέση Ανεργίας είναι σε καλύτερη μοίρα από τους άλλους, τους χωρίς. Αρκεί να αναφερθεί ότι οι άνεργοι χωρίς Θέση Ανεργίας παίρνουν ένα μικρό βοήθημα για 8 μήνες κατά μέσο όρο, και για 12 μήνες κατ΄ ανώτατο. Η διάκριση είναι τόσο ακραία, που δικαιολογεί την έκφραση "παιδιά ενός κατώτερου θεού" για τους ανέργους χωρίς Θέση Ανεργίας.

Των ανέργων χωρίς Θέση Ανεργίας ο αριθμός υπολογίζεται ότι είναι πάνω από 1,3 εκατ. Ο αριθμός των ανέργων με Θέση Ανεργίας υπολογίζεται δυσκολότερα, είναι όμως αναμφίβολο ότι πρόκειται για πολλές δεκάδες χιλιάδες αν όχι και εκατοντάδες χιλιάδες.

Το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα που τίθεται επομένως είναι πόσες Θέσεις Ανεργίας θέλουμε ως κοινωνία να συντηρούμε με την φορολογία, και πώς θα τις κατανείμουμε;

Η πρώτη απάντηση που έρχεται βέβαια στο μυαλό όλων είναι: "Να έχουν όλοι αυτό το προνόμιο". Έχει το πλεονέκτημα ότι λύνει πλήρως το σοβαρότατο κοινωνικό πρόβλημα της ανεργίας. Σημαίνει στην πράξη καμμία απόλυση από το ευρύτερο δημόσιο, αλλά και επιδόματα ανεργίας που θα ήταν ισοδύναμα με μισθό και πλήρη εργασιακά δικαιώματα για όλους τους ανέργους του ιδιωτικού τομέα.

Όλοι θα το θέλαμε αλλά κανείς δεν το προτείνει, γιατί έχει βέβαια απαγορευτικό οικονομικό κόστος, τόσο, που ούτε υγιείς και πλούσιες οικονομίες δεν μπορούν να το αντέξουν, πόσο μάλλον η χρεωκοπημένη Ελληνική. Απόδειξη ότι και οι πιο λαϊκίστικες πολιτικές δυνάμεις δεν έχουν φτάσει να προτείνουν κάτι περισσότερο από την πρόσληψη 100.000 στο δημόσιο, που είναι κάποιου τύπου "ισοδύναμο". Κι αυτή η ακραία πρόταση ακόμα, και πάλι δεν εξασφαλίζει Θέση Ανεργίας στους συντριπτικά περισσότερους ανέργους. Έχει δε εν τω μεταξύ ανακληθεί από τους προτείνοντες, και καλώς, δεδομένου ότι βρίσκεται τελείως εκτός οικονομικών δυνατοτήτων της χώρας, για να μην αναφερθούμε στις συμβατικές της υποχρεώσεις με τους δανειστές της.

Αφού λοιπόν δεν μπορούμε να συντηρήσουμε Θέσεις Ανεργίας για όλους τους ανέργους, χρειάζεται να επιλέξουμε "σε ποιούς". Η τρέχουσα επιλογή του πολιτικού συστήματος είναι: "Σε όλους τους μόνιμους του ευρύτερου δημοσίου και μόνο σ΄ αυτούς".

Είναι αυτή μια πολιτική που δικαιολογείται οικονομικά; Κάθε άλλο! Γιατί η συντήρηση των Θέσεων Ανεργίας, λόγω της υπερφορολόγησης των επιχειρήσεων αλλά και των πιο παραγωγικών πολιτών, μειώνει θέσεις που συνεισφέρουν στην παραγωγή (θέσεις εργασίας). Μειώνεται ως αποτέλεσμα ο συνολικός κοινωνικός πλούτος. Σε εποχή μάλιστα που χρειάζεται να αυξάνεται με κάθε μέσο.

Είναι τουλάχιστον πολιτική που δικαιολογείται κοινωνικά; Κάθε άλλο! Αυτός που χρεοκόπησε στην Ελλάδα δεν είναι ο ιδιωτικός τομέας, όσα στραβά κι αν έχει. Χρεοκόπησε το κράτος με ευθύνη του πολιτικού συστήματος που το αποτελούμε όλοι, πολιτικοί, δημόσιοι λειτουργοί, ΜΜΕ, κοινωνικοί φορείς, και πολίτες.

Είναι ακραία κοινωνικά άδικο οι λειτουργοί του δημοσίου να επωμίζονται το ελάχιστο βάρος αυτής της χρεοκοπίας, την στιγμή που είναι το "δικό τους μαγαζί" που χρεοκοπεί, επομένως έχουν αμεσότερη και μεγαλύτερη συμμετοχή σ΄ αυτή την αποτυχία.

Και πέρα όμως από την ευθύνη τους, μέχρι την οικονομική κατάρρευση του κράτους είχαν μεγαλύτερο μερίδιο στις απολαβές της εποχής των "παχέων αγελάδων". Για ίδια προσόντα, ο μισθός στο ευρύτερο δημόσιο ήταν κατά μέσο όρο από 1,5 μέχρι και πάνω από 2 φορές μεγαλύτερος, για πολλά χρόνια πριν την κρίση, και συνεχίζει να είναι. Η δε αντίστοιχη εργασία, κατά μέσο όρο και πάλι, πολύ λιγότερο απαιτητική και, μέχρι σήμερα, απολύτως ασφαλής.

Η πολιτική αυτή επιλογή είναι λοιπόν τελείως λανθασμένη. Ακραία αναποτελεσματική οικονομικά και ακραία άδικη κοινωνικά. Η ακριβώς αντίθετη απ΄ αυτή που χρειάζεται και δικαιολογείται. Είναι απαραίτητο ν΄ αλλάξει άμεσα και δραματικά.

Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε επειγόντως ως κοινωνία είναι ν΄ αποφασίσουμε ότι θα στηρίξουμε τους ανέργους όσο καλύτερα μπορούμε, εντός των δυνατοτήτων της οικονομίας. Με κοινωνική αλληλεγγύη, δηλαδή με προτεραιότητα στους πιο αδύναμους οικονομικά. Να υπολογίσουμε πόσο μέρος του πλούτου που παράγουμε είμαστε σε θέση να διαθέτουμε ως κοινωνικό βοήθημα. Και να το παρέχουμε με διαφάνεια και κοινωνική δικαιοσύνη, δηλαδή ισότιμα σε όλους. Σε όλους όμως. Που σημαίνει, μετά την κατάργηση των προνομιακών Θέσεων Ανεργίας.

* Δημοσιεύτηκε στο Capital.gr

Πηγή:www.capital.gr

Ο Νόμος του Ισχυροτέρου και άλλοι Θεσμοί

Όλη η προσπάθεια του ανθρώπινου θεσμικού πολιτισμού είναι να ξεφύγουμε από τον "Νόμο του Ισχυροτέρου" προς ένα πεδίο όπου ο ανταγωνισμός ακολουθεί κανόνες που είναι ουδέτεροι. Δηλαδή ίδιοι για όλους. Δηλαδή δεν εξαρτώνται από το πρόσωπο για το οποίο εφαρμόζονται.

Έχει γίνει πρόοδος. Αισθητή πρόοδος από τότε που είμασταν πρωτόγονοι.

Ταυτόχρονα, είναι ζήτημα αν και οι πιο προοδευμένες κοινωνίες έχουν ξεπεράσει σε επιτυχία το 50%.

Αυτού που γίνεται, όχι του τέλειου.

Στην Ελλάδα είμαστε πολύ παρακάτω.

Πολύ όμως.

Κι όμως καλύτερα από τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν ζήσει. Κι από τους περισσότερους από τους ανθρώπους που ζουν.

Αντιπαράθεση εναντίον Πολέμου

Σε τι διαφέρουν μεταξύ τους η Αντιπαράθεση από τον Πόλεμο; Πώς Διακρίνονται;

Από το πρωτόκολλο. Και τον σεβασμό σ' αυτό.

Αντιπαράθεση είναι η σύγκρουση όπου υπάρχουν κοινά αποδεκτά πρωτόκολλα που, σε γενικές γραμμές τουλάχιστον, γίνονται σεβαστά. Και παίζουν ρόλο σημαντικό στην κρίση του ποιός είναι ο τελικός ο πραγματικός νικητής.

Κλασσικό παράδειγμα αντιπαραθέσεων οι αγώνες. Ειδικά σ' αυτούς το πρωτόκολλο είναι επιπλέον πολύ αυστηρό, σαφές και λεπτομερές.

Δεν είναι σε όλες τις συγκρούσεις τα πρωτόκολλα τόσο πλήρη, όσο στους αγώνες. Ούτε ενσωματώνουν τόσο τον σεβασμό. Ακόμα και στην δικονομία, αν και θα το θέλαμε, δεν είναι, γιατί υπάρχουν οι φωτογραφικές διατάξεις. Στην πραγματική ζωή οι αντιπαραθέσεις είναι πολύ πιο "ευρέως φάσματος". Οι αγώνες είναι ακριβώς δραστικά απλουστευμένες προσομοιώσεις του κοινωνικού ανταγωνισμού. Στην πολιτική τα πρωτόκολλα, όπως είναι φυσικό, είναι ακόμα πιο θολά κι από την δικονομία. Υπάρχουν όμως, και παίζουν ισχυρό ρόλο.

Τα πρωτόκολλα δεν είναι όλα το ίδιο κατάλληλα ως υπόβαθρα αντιπαραθέσεων που είναι παραγωγικές. Η απολυταρχία, για παράδειγμα, είναι ένα πρωτόκολλο. Είναι όμως η προσέγγιση "πονάει κεφάλι κόβει κεφάλι". Οι συγκρούσεις λύνονται δια της ... εξαφάνισης. Απλώς απαγορεύονται. Όλες συνιστούν αμφισβήτηση του μονάρχη. Ως αποτέλεσμα, το αποτέλεσμα των συγκρούσεων δεν είναι παραγωγικό. Με "φωτισμένο" μονάρχη, η απόλυτη μοναρχία πάει πολύ καλά και υπάρχουν πολλά ιστορικά παραδείγματα. Τα μειονεκτήματα όμως του πρωτοκόλλου είναι πολλά και σημαντικά, κι αναπόφευκτα επικρατούν μακροπρόθεσμα. Το πρωτόκολλο της "πλειοψηφίας" είναι μια σπουδαία πρόοδος που προσπαθεί να αντικαταστήσει όλα τα πρωτόκολλα τύπου "ενός ανδρός αρχή" με άλλα καλύτερα από την πλευρά της παραγωγικότητας των συγκρούσεων.

Είναι μεγάλη και διαρκής η προσπάθεια των κοινωνιών να δημιουργήσουν "παραγωγικά" πρωτόκολλα αντιπαράθεσης, να τα επινοήσουν, να τα εγκαταστήσουν και να τα ενσωματώσουν. Ο βαθμός επιτυχίας τους είναι κι αυτός πολύ "ευρέως φάσματος". Τολμώ να πω, συμφωνώντας με προλαλήσαντες, ότι ο βαθμός επιτυχίας σ' αυτό τον τομέα είναι ο πιο ισχυρός δείκτης της γενικότερης ευημερίας μιας κοινωνίας. Ισχυρότερος ακόμα κι από την πρόσβαση σε πλουτοπαραγωγικές πηγές. Παράδειγμα χτυπητό οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Μα και, στον αντίποδα, οι βορειοευρωπαϊκές.

Κι έχουν τα πετυχημένα πρωτόκολλα των αντιπαραθέσεων, ως κύριο στοιχείο, την ενσωμάτωση του σεβασμού. Δηλαδή αναγνωρίζουν πλήρως την απόλυτη ισοτιμία της συμμετοχής όλων. Δεν είναι ότι δεν κάνουν διακρίσεις μεταξύ των συμμετεχόντων. Κάνουν! Χρυσό μετάλλιο ένας μόνο παίρνει σε κάθε αγώνα 100 μέτρων. Στα πρωτόκολλα σεβασμού, η διάκριση γίνεται με βάση την αντιπαράθεση. Ως αποτέλεσμά της. Όχι πριν απ' αυτήν. Όχι στην συμμετοχή.

Πόλεμος, υπ' αυτό το πρίσμα, είναι η σύγκρουση χωρίς πρωτόκολλο. Το μόνο κριτήριο στις επιλογές είναι η βελτιστοποίηση της πιθανότητας νίκης. Ισοδύναμα, είναι οι συγκρούσεις όπου το πρωτόκολλο είναι "όλα επιτρέπονται". Δεν υπάρχει κανένας ηθμός ως προς τα μέσα. Κανένας σεβασμός. Καμμία απόπειρα γι' αυτό που οι Αγγλοσάξωνες αποκαλούν "level field", δηλαδή ίσους όρους συμμετοχής. Δεν είναι απόπειρα εντοπισμού του βέλτιστου με την οποιαδήποτε ειδική έννοια κάθε φορά (στο τρέξιμο, στην πειθώ, στα μαθηματικά, στην μουσική, στις κοινωνικές σχέσεις, στην ηγεσία.). Είναι απόπειρα πλήρους επιβολής. Σε όλα. Αποκαλείται και "ο νόμος του ισχυροτέρου", εύστοχα. Όχι του πιο δυνατού στο πάλεμα. Ούτε του πιο δυνατού στο σκάκι. Του πιο δυνατού τελεία.

Όλα τ' άλλα πρωτόκολλα, είναι αναγκαστικά πρωτόκολλα "σεβασμού", άλλα λιγότερο, άλλα περισσότερο. Ο σεβασμός είναι αυτό που στέκεται μεταξύ της αντιπαράθεσης και του πολέμου. Το μόνο. Η απάντηση επομένως στο ερώτημα πώς διακρίνεται η αντιπαράθεση από τον πόλεμο είναι: Μια σύγκρουση είναι αντιπαράθεση αν έχει ως υπόβαθρο τον σεβασμό σε πρωτόκολλο σεβασμού. Αλλιώς είναι πόλεμος.

Είναι σαφές ότι το κενό πρωτόκολλο, το πρωτόκολλο του πολέμου, είναι και το θεμελιώδες. Αν δεν ακολουθώ κανένα πρωτόκολλο, τότε, θέλω δεν θέλω, ακολουθώ αυτό. Το πρόβλημά του είναι, βέβαια, ότι συνηθέστατα αν όχι και πάντα, είναι καταστροφικό πρωτόκολλο. Πολύ έντονα καταστροφικό. 

Γι' αυτό εν τέλει, θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι, το σύνολο του θεσμικού πολιτισμού είναι η προσπάθειά μας του ανθρώπινου είδους, να μετασχηματίσει τις συγκρούσεις, από πολέμους σε αντιπαραθέσεις. Να ξεφύγει από το θεμελιώδες πρωτόκολλο της πλήρους υπερίσχυσης, και να υιοθετήσει πρωτόκολλα σεβασμού.

Τολμώ επίσης να ισχυριστώ ότι η προσπάθεια αποδίδει. Αργά μα σταθερά. Σταθερά αν και αργά. 

Keep going.

Εσωκομματική Δημοκρατία

Η δημοκρατικότητα ενός κόμματος δεν κρίνεται από τις συλλογικές του διαδικασίες. Όλα τα κόμματα διακηρύσσουν πως έχουν.

Κρίνεται από το ήθος με το οποίο τηρούνται. Πολλά τις έχουν μόνο κατ' επίφαση.

Ακόμα περισσότερο κρίνεται από το "μετά", δηλαδή από τον βαθμό διατήρησης της συλλογικότητας και της καλής πίστης, μέσα στην δίνη και τους τριγμούς του εσωκομματικού ανταγωνισμού. Ελάχιστα την καταφέρνουν στην βαθειά της ουσία.

Που είναι η πραγματική δημοκρατικότητα.

Εντάξει, αφού επιμένετε όλοι, δέχομαι να γίνω σύνεδρος της Δράσης

Οι φίλοι που με παρακολουθούν κάπως συστηματικά, θα ξέρουν ήδη οι περισσότεροι ότι, προκειμένου για την σωτηρία της χώρας, δέχτηκα να κάνω αυτή την υπέρβαση και να είμαι ανεξάρτητος υποψήφιος της Δράσης στις εκλογές του περσινού Μαΐου.

Μετά συνέβη κάτι που με εξέπληξε φοβερά. Η ανωτέρω τρομερή υπέρβασή μου, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, αποδείχθηκε πέραν πάσας προσδοκίας ανεπαρκής. Παρά αυτήν, η "σωτηρία της χώρας" δεν επιτεύχθηκε και εκκρεμεί ακόμα και τώρα που μιλάμε!

Χρειάστηκε να περάσω μια δύσκολη περίοδο ενδοσκόπησης για να ξεπεράσω το συνεπακόλουθο σοκ. Κατόπιν εμβριθούς και βαθειάς σκέψης κατέληξα ότι δεν αρκεί να είμαι υποψήφιος εφ' άπαξ. Χρειάζονται, αλλοίμονο, πρόσθετες υπερβάσεις. Κι έτσι αποφάσισα να γίνω μέλος της Δράσης, να ζητήσω υποστήριξη από φίλους για να συμμετάσχω στο επικείμενο συνέδριό της ως σύνεδρος, και να επιδιώξω και την εκλογή μου στα όργανά της.

Σκέφτηκα μετά να καλέσω τους φίλους που θα ήθελαν να με υποστηρίξουν σ' αυτό, να με ενημερώσουν. 

Μετά το ξανασκέφτηκα καλύτερα. Κι αν ξαφνικά κατακλυζόμουν από χιλιάδες μηνύματα υποστήριξης, τι θα έκανα; Ήμουν προετοιμασμένος να αντιμετωπίσω αυτό το βουνό από εκκλήσεις, αυτόν τον διαχειριστικό εφιάλτη; Μπορούσα να διαθέσω τις εκατοντάδες ώρες που χρειάζονται για να ανταποκριθώ στο μέγεθος και την θέρμη τόσης υποστήριξης;

Ως μαθηματικός, αποφάσισα να διαχειριστώ επιστημονικά αυτόν τον μεγάλο κίνδυνο και να τον αναλύσω ψυχρά και μαθηματικά. Έχουμε και λέμε:

1. Παίρνουμε το σύνολο των φίλων μου στο FB και των followers στο twitter.
2. Αφαιρούμε αυτούς που είναι κοινοί και στα δύο.
3. Απ' το υπόλοιπο αφαιρούμε εκείνους που δεν ... με ξέρουν καθόλου. 
4. Αφαιρούμε εκείνους που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για πολιτική.
5. Αφαιρούμε εκείνους που όταν ακούν Δράση ο νους τους πάει σε ταινία του Τσακ Νόρρις.
6. Αφαιρούμε τους φίλους που ανήκουν σε αντίπαλους πολιτικούς χώρους και με παρακολουθούν μόνο και μόνο για την ευχαρίστηση να με κοντράρουν.
7. Αφαιρούμε εκείνους που δεν θα με υποστήριζαν που να καταστραφεί ο κόσμος.
8. Απ' αυτό αφαιρούμε τους φίλους που ανήκουν στην Δράση και θα υποστηρίξουν τον εαυτό τους για σύνεδρο.
9. Μείον τους φίλους που ανήκουν ήδη στην Δράση και θα υποστηρίξουν κάποιον άλλον καταλληλότερο ή στενότερο φίλο τους. 
10. Αφαιρούμε τους φίλους που ανήκουν σε κάποιον φίλα προσκείμενο μεταρρυθμιστικό πολιτικό χώρο (ΦΙΣΥ, ΔΗΞΑΝ, Δυναμική Ελλάδα, Ενωμένη Ελλάδα κλπ.) που δεν σκοπεύουν να εγκαταλείψουν. 
11. Αφαιρούμε εκείνους που θα γράφονταν, αλλά για να υποστηρίξουν άλλον.
12. Αφαιρούμε εκείνους που θα με υποστήριζαν, αν δεν χρειαζόταν να γραφτούν ως μέλη της Δράσης.
13. Απ' το υπόλοιπο αφαιρούμε εκείνους που θα γράφονταν μέλη για να με υποστηρίξουν, αλλά κρίνουν τα €10 που χρειάζεται να διαθέσουν υπερβολικά πολλά, για το ανταλλαγμα της εκπροσώπησής τους από μένα.
14. Μείον εκείνους που λείπουν ήδη διακοπές και δεν θα ασχοληθούν με τίποτα που δεν σχετίζεται με Πασχαλινές Διακοπές, μέχρι την τελική προθεσμία εγγραφής στις 4 Μαΐου.
15. Αφαιρούμε εκείνους τους λίγους που ήδη έχουν δεσμευτεί να με υποστηρίξουν. 
16. Κάνουμε τέλος, άκρως επιστημονικά, την σχετική διόρθωση για εκείνους που δεν θα με υποστηρίξουν για περισσότερους από έναν από τους παραπάνω λόγους ταυτόχρονα.

Το τελικό συμπέρασμα της παραπάνω ενδελεχούς ανάλυσης είναι νομίζω εύλογο:

Εσύ μοναδικέ και μονάκριβε, πολύτιμε φίλε μου που με παρακολουθείς στενά καιρό, και δεν έχεις ριζική, πλήρως κατασταλαγμένη, αιτιολογημένη και τεκμηριωμένη αντίρρηση να εγγραφείς μέλος της Δράσης για να με υποστηρίξεις ως σύνεδρο, κάνε οπωσδήποτε το εξής:

Ρίξε ένα γνήσιο νόμισμα δέκα φορές. Αν έρθει περισσότερες από 8 φορές κορώνα, βιάσου να εγγραφείς ηλεκτρονικά μέλος της Δράσης πριν το μετανοιώσεις! Μετά ενημέρωσέ με ότι θέλεις να με υποστηρίξεις για σύνεδρο.

Δεσμεύομαι να σου απαντήσω άμεσα ...

ΥΓ.
1. Στοιχεία μου για ειδοποίηση από σένα τον κατά 20% υποστηρικτή μου, επάνω αριστερά στην αρχική σελίδα του παρόντος ιστολογίου, στο "Καλωσήρθατε :-)".
2. Όποιοι ενδιαφέρονται για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ωραία περιπέτεια της υποψηφιότητάς μου, μπορούν να ρίξουν μια ματιά εδώ.

Θυμάστε κάποτε;

Θυμάστε κάποτε που δεν ψήφιζαν οι γυναίκες; Που μόνο Ορθόδοξοι γίνονταν Δημόσιοι Υπάλληλοι; Που απαγορευόταν η έκτρωση; Που η μοιχεία ήταν ποινικό αδίκημα; Που οι γυναίκες έπαιρναν το όνομα του συζύγου; Που τα θρησκευτικά ήταν υποχρεωτικά; Που δεν υπήρχε πολιτικός γάμος; Που οι μετανάστες δεν μπορούσαν να σηκώσουν την σημαία; Που η ταυτότητα έγραφε το θρήσκευμα; Που για να πάρεις διαζύγιο χρειαζόταν δικαστήριο; Που δεν παντρεύονταν οι ομοφυλόφιλοι; Που δεν επιτρεπόταν να καίγονται οι νεκροί; Πού οι αίθουσες στα δημόσια σχολεία είχαν εικόνισμα; Που δεν διδασκόταν η Θεωρία της Εξέλιξης στα σχολεία; Που απαγορευόταν ο προσηλυτισμός; Που χτυπούσαν καμπάνες μέσα στις πόλεις; Που δεν υπήρχε σεξουαλική αγωγή; Που οι ιερείς ήταν δημόσιοι υπάλληλοι; Που οι ομοφυλόφιλοι δεν μπορούσαν να υιοθετήσουν;

Θυμάστε;

Το διανοείστε πόσο πίσω είμασταν κάποτε;

ΥΓ. Με αφορμή άρθρο του Spiegel για τον δημόσιο διάλογο στην Γερμανία σχετικά με το δικαίωμα ομοφυλόφιλων στην υιοθεσία.

Η πρόκληση της πολιτικής

Στην πολιτική η πρόκληση δεν είναι τι θα χρειαζόμασταν για να κάνουμε αυτό που θέλουμε αλλά τι είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε τώρα, μ' αυτό που έχουμε.

Οι ευθύνες των Συνδικάτων

Είναι πια καιρός τα συνδικάτα να ενηλικιωθούν. Είναι καιρός να τους ζητάμε τον λόγο όχι μόνο για την εξυπηρέτηση των πολιτών / πελατών τους, αλλά και για την ευημερία της επιχείρησής τους. 

Είναι πια καιρός να θεωρείται παράλογο να ευημερούν εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις που χειμάζονται. Είναι καιρός οι εργαζόμενοι να θεωρούνται περισσότερο υπεύθυνοι για την ευημερία των επιχειρήσεών τους από τους φορολογούμενους και τους καταναλωτές.

Χρειαζόμαστε υπεύθυνα Συνδικάτα. Η ισχύς των Συνδικάτων χωρίς υπευθυνότητα είναι πολύ επικίνδυνη. Είναι πια καιρός να επιμένουμε να  ε ί ν α ι  υπεύθυνα και να μην συμβιβαζόμαστε με τίποτα λιγότερο.

Προϋπολογισμός & Όραμα

Ο προϋπολογισμός δεν είναι για να περιγράψει ο κάθε πολιτικός το όνειρό του για τον τόπο.

Είναι για να περιγράψει με ποιό τρόπο θέλει να μοιραστούν ό,τι κουκιά υπάρχουν, ώστε να εξυπηρετηθεί το όνειρό του για τον τόπο όσο γίνεται καλύτερα.

Σοσιαλισμός έναντι Φιλελευθερισμού για τον πλούτο

Η κύρια διαφορά φιλελεύθερου από σοσιαλιστή σε σχέση με τον πλούτο, εντοπίζεται στον χρονισμό που εστιάζουν την σκέψη τους.

Ο σοσιαλιστής σκέφτεται τον πλούσιο αφού έχει ήδη γίνει, ως εξής:

"Δεν είναι λογικό να έχεις τόσο περισσότερα από τον αναγκεμένο, όσο αξιοκρατικά κι αν τα απέκτησες".
 

Ο φιλελεύθερος σκέφτεται τον πλούσιο πριν γίνει, ως εξής:

"Αν δεν μπορείς να έχεις πολύ περισσότερα από τον αναγκεμένο, δεν θα κάνεις τίποτα για να τα αξίζεις να τα αποκτήσεις."


Ο σοσιαλιστής δηλαδή θυσιάζει το κίνητρο και την μελλοντική βελτίωση της ευημερίας και δέχεται να καταναλώσει την σημερινή για να πετύχει αυξημένη ισότητα στην πρόσβαση πόρων. Ο φιλελεύθερος, αντίθετα, θυσιάζει την σημερινή ισότητα στην πρόσβαση πόρων για να πετύχει αυξημένo κίνητρο για προσπάθεια και μεγαλύτερη μελλοντική ευημερία.

Φιλελευθερισμός

Φιλελευθερισμός δεν είναι τίποτα περισσότερο από το αποτέλεσμα στην κοινωνική οργάνωση της αγάπης στην ελευθερία που συνδυάζεται με τον σεβασμό της ισοτιμίας των άλλων.

 

 

Νόμιμο ή ηθικό;

Η διάκριση νόμιμου από ηθικό χρησιμοποίησε την απαξία των νόμων στην Ελληνική κοινωνία, για να τους αποδυναμώσει ακόμα περισσότερο απ' όσο είναι ανίσχυροι ήδη. Και για να δώσει στα ΜΜΕ και σ' εκείνους των οποίων είναι φερέφωνα, άτυπη ισχύ μεγαλύτερη από την θεσμισμένη των δικαστών.

Στο όνομα μιας κοινωνίας καλύτερης κι από ευνομούμενη, μετέτρεψε την κοινωνία μας που πολύ απέχει από το να είναι έστω ευνομούμενη, σε κοινωνία όπου οι κρυφά παράνομοι έχουν πλεονέκτημα έναντι των φανερά νόμιμων.

Τώρα τα ΜΜΕ κρατούν στο χέρι, όχι μόνο τους παράνομους που ξέρουν εκείνα κι όχι εμείς, αλλά και τους νόμιμους που ξέρουμε όλοι...

Ιδιοφυής λαϊκίστικη κίνηση. Και πέτυχε απόλυτα!

Παραίτηση Μάνου από την προεδρία της Δράσης

Ο Στέφανος Μάνος, με την κίνηση της παραίτησής του, επιβεβαιώνει για πολλοστή φορά ότι ως πολιτικός συνιστά ένα είδος από μόνος του.

Γνωρίζαμε ήδη ότι πρόκειται για το σπάνιο είδος πολιτικού που νοιάζεται για το έργο, παρά για την θέση. Που φιλοδοξεί την αποτελεσματικότητα έναντι της φήμης. Που επιλέγει σταθερά την διάρκεια του αποτελέσματος της πολιτικής, έναντι της διάρκειας της εξουσίας του πολιτικού. Που προτιμά την ειλικρίνεια έναντι της συμπάθειας, την πολιτική αρχών έναντι του τακτικισμού και την σύγκρουση έναντι της υστερόβουλης υποχώρησης. Και όλ' αυτά σε βαθμό ενδεχομένως υπερβολής. Με την πολύ συγκεκριμένη έννοια της υπερβολής ότι περιόρισαν τελικά από κάποιο σημείο και μετά, αντί να μεγιστοποιήσουν, το σύνολο της προσφοράς του στο δεδομένο πολιτικό πλαίσιο που κλήθηκε να Δράσει. Έννοια της υπερβολής που τολμώ να μαντέψω ότι και ο ίδιος θα δεχόταν ως κατάλληλη.

Αποδεικνύει ο Μάνος με την χθεσινή παραίτησή του, ότι πρόκειται επιπλέον για το σπανιότατο είδος του πολιτικού που η φιλοδοξία του να προσφέρει δεν θολώνει την κρίση του ως προς την βέλτιστη στιγμή για να παραμερίσει.

Δεν γνωρίζω αν έχει πικρία και σε ποιό βαθμό, έναντι των πολιτών που του αρνήθηκαν την εμπιστοσύνη τους με την ίδια συνέπεια κι επιμονή που έδειξε κι εκείνος τόσο στις ιδέες του όσο και στον τρόπο που επέλεξε για να τις προωθήσει. Δεν γνωρίζω το βάθος της απογοήτευσής του που στερήθηκε την ευκαιρία να πετύχει πολύ περισσότερο από το όραμά του για καλύτερη Ελλάδα, απ' όσο πρόλαβε στον ελάχιστο χρόνο που βρέθηκε σε θέσεις ευθύνης. Μαντεύω ότι είναι μεγάλο.

Μου είναι ταυτόχρονα πολύ έντονο ότι δεν άφησε ποτέ την απογοήτευσή του να γίνει κυνισμός κι απαξίωση των συμπολιτών του. Δεν της επέτρεψε ποτέ να τον αποτρέψει από τον επόμενο αγώνα για να οραματιστεί, να γεφυρώσει με ιδιοφυή μέτρα το χάσμα μεταξύ οράματος και πραγματικότητας, να προσπαθήσει να εξηγήσει τα μέτρα, να διεκδικήσει να πείσει τους πολίτες. Δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει στην ικανότητα των πολιτών να αναγνωρίζουν το αυθεντικό και να το επιβραβεύουν με την εμπιστοσύνη τους. Να το αναγνωρίζουν μ' εργαλεία τα επιχειρήματα και, κατά την δική του αυτολεξεί διατύπωση, την "ωμή αλήθεια". Υπερβολή μάλλον κι αυτό μα, νομίζω, πολύ προτιμότερη από τον ελιτίστικο κυνισμό που άλλοι σε παρόμοια θέση επέλεξαν.

Η παραίτηση Μάνου, ολοκληρώνει μια κληρονομιά που είναι πολύτιμη χωρίς να είναι βαρειά. Πολιτική αρχών, μακρυά από ιδεοληψίες, αταλάντευτα στοχευμένη στο μέλλον, σε λύσεις και αποτελεσματικότητα. Αμετακίνητη αντίθεση στον λαϊκισμό, την ξύλινη γλώσσα και την υποκρισία. Στήριξη στην κοινή λογική και στην ελευθερία επιλογής όλων, μαζί με την αντίστοιχη ευθύνη.

Η κληρονόμος του, η Δράση, έχει έτσι την ευκαιρία να ενηλικιωθεί. Να κληρονομήσει, να κεφαλαιοποιήσει την κληρονομιά, μα και να την υπερβεί. Να γίνει το κόμμα που επιδιώκει, πέραν από την παραγωγή ουσιαστικής πολιτικής, την απήχηση στο κοινό της που θα την καταστήσει παράγοντα ουσιαστικό της πολιτικής ζωής. Σε επίπεδο παραγωγής πολιτικής η Δράση είναι ήδη ό,τι καλύτερο υπάρχει στην Ελληνική πολιτική σκηνή. Εκεί έγκειται η κληρονομιά. Στο σημείο αυτό ο Μάνος θα συνεχίσει αναμφίβολα να συμβάλλει. Χρειάζεται επιπλέον, να επιδιώξει η Δράση την ίδια αποτελεσματικότητα που απαιτεί από τον εαυτό της σε περίπτωση που θα κληθεί να ασκήσει πολιτική, και στον τομέα της προσέλκυσης των ψήφων που χρειάζονται ώστε να κληθεί. Εκεί έγκειται η υπέρβαση.

Και είναι νομίζω στιγμή που η συγκεκριμένη υπέρβαση χρειάζεται στον τόπο όσο τίποτ' άλλο. 

Ο Μάνος δεν αποσύρεται και πολύ καλά κάνει, γιατί έχει ακόμα πολλά να προσφέρει. Όμως συνειδητά παραμερίζει. Δίνει έτσι στο πνευματικό παιδί του την ευκαιρία να απεξαρτηθεί, και στον εαυτό του την ευκαιρία να χαρεί επιτεύγματά του, που πιθανόν αλλιώς δεν θα συνέβαιναν. Είμαστε συνηθισμένοι σε καλλιτέχνες κι επιστήμονες που αφήνουν οικειοθελώς το έργο τους ελεύθερο, να ζήσει και να εξελιχθεί, χωρίς τον δημιουργό του στο προσκήνιο. Δεν συμβαίνει πάντα, κάθε άλλο. Συμβαίνει όμως συχνά. Οι περιπτώσεις πολιτικών που καταφέρνουν να κάνουν το ίδιο, και μάλιστα με σωστό χρονισμό, είναι πάρα πολύ λίγες. Θα μείνει επομένως ως μια ακόμα από τις πολλές προσφορές για τις οποίες χρωστάμε στον Στέφανο Μάνο. Και, όπως και για τ' άλλα τα πολλά που του χρωστάμε, κάποιοι από τους Έλληνες πολίτες, το αναγνωρίζουμε και το μετράμε.